Mark Timmermans blogtover Leren & ICT, Social Media en Internet

Het e-portfolio wordt de laatste jaren steeds vaker gebruikt binnen het onderwijs. Op sommige scholen heeft het e-portfolio de traditionele elektronische leeromgeving (ELO) voor een groot gedeelte vervangen.

Deze ontwikkeling is goed te verklaren. In mijn afstudeeronderzoek over ELO’s in 2008 beschrijf ik dat een ELO vaak groepsgericht is. Studenten kunnen terecht op een leeromgeving van een bepaald vak (zoals geschiedenis en aardrijkskunde). Binnen deze vakken wordt over het algemeen (nog) traditioneel lesgegeven. De laatste jaren zie je de opkomst van Competentie Gericht Onderwijs (CGO) en individuele leerroutes. Het individu (de leerling) komt steeds meer centraal te staan. Hierdoor blijkt de groepsgerichte ELO geen handig hulpmiddel meer te zijn. Het op een (individuele) leerling gerichte e-portfolio wel.

Maar wat is een e-portfolio nu precies? Hoe geef je jouw onderwijs vorm met behulp van een e-portfolio? Ik probeer dit in dit artikel verder uit te leggen.

Bewijs het maar!

Door middel van een portfolio kan een student bewijzen dat hij aan een aantal eindtermen/competenties heeft voldaan. De eindtermen/competenties moeten natuurlijk vooraf bekend zijn. Meestal staan de eindtermen (met leerdoelen) beschreven in de informatiewijzer van een bepaald vak of module. De te ontwikkelen competenties (gerelateerd aan het vak) worden normaliter van te voren door zijn studiebegeleider besproken met de student. Dit kan niet van te voren worden vastgelegd omdat dit per individu verschilt.

Gedurende een bepaalde periode krijgt de student de tijd zichzelf te ontwikkelen. Hij krijgt de beschikking over middelen waarmee hij zich kan ontplooienn (bijv. via een ELO of e-portfolio). Denk hierbij aan (e-)boeken, websites, klassikale lessen en e-learningmodules. Daarnaast krijgt hij coaching van zijn studiebegeleider of docent.

Wanneer zijn portfolio gevuld is kan hij een verzoek indienen tot erkenning van wat hij geleerd heeft. Dit kan door middel van toetsing of een assesment. Wanneer dit naar tevredenheid van de beoordelaars is goedgekeurd krijgt de student een diploma of een certificaat.

Onlangs las ik een artikel uit het tijdschrift OnderwijsInnovatie (nummer 2 – juni 2009) van de Open Universiteit. Binnen dit artikel wordt ook het persoonlijk e-portfolio beschreven. Er stonden een paar handige tips in waaronder de STARRT methode.

Met behulp van deze aanpak hebben studenten handvatten om aan de slag te gaan met zijn e-portfolio.

De STARRT methode van de OU:

1. Situatie: Noem een situatie die rijk genoeg is om de onderbouwing voor het bereiken van de criteria (eindtermen/competenties) volledig uit te kunnen werken.
2. Taak: Geef een taakomschrijving.
3. Activiteiten: Omschrijf de activiteiten die u in de taak (opdracht, functie) heeft uitgevoerd. (gebruik de ik-vorm).
4. Resultaat: Wat is het resultaat van uw activiteiten.
5. Reflectie: Geef aan wat u voor uzelf leerde in deze taak (vraag eventueel feedback van een derde partij).
6. Transfer: Hoe kunt u uw ervaringen in de praktijk vertalen naar de opleiding? Geef hier een beargumenteerde onderbouwing waarmee u aantoont deze competentie of onderdelen ervan tot een bepaald niveau te bezitten in relatie tot de opleiding. Dit kan per onderdeel verschillen. Haal concreet materiaal aan, verwijs naar relevante situaties en vermeld gebruikte bronnen.

Ik denk zelf dat het e-portfolio inderdaad een steeds prominentere rol gaat spelen in het onderwijs. Daarnaast blijft een ELO (of portal) en een gedegen Document & Content Management Systeem noodzakelijk.